BiH zatražila ulazak u SEPA: Jeftiniji transferi novca iz inostranstva korak bliže građanima

Građani Bosne i Hercegovine mogli bi u narednom periodu plaćati znatno manje provizije za slanje i primanje novca iz inostranstva, nakon što je Centralna banka BiH 6. augusta zvanično podnijela zahtjev za pristupanje Jedinstvenom području plaćanja u evrima (SEPA).

Riječ je o evropskom sistemu koji omogućava da se prekogranična plaćanja u evrima obavljaju gotovo pod istim uslovima kao i domaće transakcije, što znači manje troškove, brži prenos novca i jednostavnije poslovanje za građane i kompanije.

Iz Centralne banke BiH saopštili su da je podnošenje aplikacije jedan od najznačajnijih koraka u integraciji zemlje u evropski platni prostor.

“Ulazak u SEPA područje za građane BiH znači da će novčane doznake i druga plaćanja stizati brže i jeftinije. Najveći dio bosanskohercegovačke dijaspore živi upravo u SEPA državama i godišnje u Bosnu i Hercegovinu doznači oko četiri milijarde KM”, navela je Centralna banka BiH.

Istakli su i kako su u zemljama Zapadnog Balkana, koje su već dio SEPA sistema, naknade za pojedina međunarodna plaćanja smanjene su od 50 do čak 94 odsto.

“Prema procjenama Svjetske banke u slučaju BiH uštede na naknadama mogle bi iznositi oko 100 miliona evra”, saopštili su u Centralnoj banci BiH.

Nakon dvije godine priprema, zahtjev je upućen Evropskom platnom vijeću (EPC), koje zajedno s drugim evropskim institucijama treba da procijeni da li BiH ispunjava uslove za članstvo.

Ipak, ulazak u SEPA neće biti automatski ni trenutan. Nakon što evropske institucije razmotre aplikaciju i eventualno odobre članstvo, komercijalne banke u BiH moraće prilagoditi svoje informatičke i poslovne sisteme evropskim standardima.

Prve transakcije kroz SEPA sistem, kako se navodi u saopštenju, mogle bi početi najranije šest mjeseci nakon formalnog prijema zemlje.

Šta je prethodilo zahtjevu?

Aplikacija predstavlja završetak procesa koji traje od 2024. godine, kada je Centralna banka BiH pokrenula aktivnosti za pristupanje SEPA području.

Jedna od glavnih prepreka bila je neusklađenost domaćeg zakonodavstva sa pravilima Evropske unije. Zbog toga BiH nije mogla podnijeti punopravni zahtjev, iako su susjedne zemlje regiona već napredovale u procesu.

Ključni uslov bilo je usvajanje seta finansijskih propisa u oba entiteta.

Krajem jula Parlament Federacije BiH usvojio je zakone o platnim uslugama, elektronskom novcu i računima za plaćanje, dok je Narodna skupština Republike Srpske ranije usvojila Zakon o platnim uslugama.

Time su, prema ocjeni Centralne banke, ispunjene regulatorne pretpostavke za podnošenje zvanične aplikacije.

Centralna banka je još u decembru prošle godine evropskim institucijama dostavila nacrt aplikacije, ali formalni zahtjev nije mogao biti predat prije završetka zakonodavnih procedura.

Proces su zajednički vodili Centralna banka BiH, entitetska ministarstva finansija, agencije za bankarstvo i Udruženje banaka BiH kroz poseban koordinacioni odbor za pristupanje SEPA području.

Šta je SEPA?

SEPA, odnosno Jedinstveno područje plaćanja u evrima, evropski je sistem koji omogućava da se novac između država članica prenosi jednako jednostavno kao unutar jedne zemlje.

U njemu se koriste zajednička pravila i standardi, pa su transferi brži, sigurniji i jeftiniji.

Sistem danas obuhvata sve države Evropske unije, ali i niz zemalja izvan EU, među njima Veliku Britaniju, Švajcarsku, Norvešku, Island, Albaniju, Srbiju, Sjevernu Makedoniju i Crnu Goru.

Iskustva zemalja regiona pokazuju da članstvo donosi niže naknade za međunarodna plaćanja i brže transfere novca za građane i privredu.

U Crnoj Gori, gdje je SEPA počela da se primjenjuje prošle godine, vlasti su procijenile da će finansijske koristi za ekonomiju iznositi oko 14 miliona evra godišnje.

Za Bosnu i Hercegovinu, koja više od 80 odsto spoljne trgovine ostvaruje sa zemljama evropskog platnog prostora, članstvo u SEPA smatra se jednim od najvažnijih koraka ka dubljoj integraciji sa tržištem Evropske unije.

Izvor: Radio Slobodna Evropa